Als je de kranten leest, zou je zomaar kunnen denken dat Artificiële Intelligentie (AI) alles oplost en nu al allerlei banen, zoals softwareontwikkelaar, overbodig maakt. Bij Digitaal Talent Nederland horen we ook steeds vaker dat studieadviseurs scholieren ontmoedigen om een ICT-studie te kiezen, vanwege de vermeende invloed van AI. Een causaal verband tussen deze uitingen in de media en de recente daling in instroom in HBO ICT opleidingen is niet aangetoond, maar het is niet onredelijk om te denken dat berichtgeving rondom AI al invloed heeft op beslissingen van beleidsmakers, werkgevers, werkenden en werkzoekenden, studenten en opleiders.
Maar wat zeggen de cijfers écht over de impact van AI op de arbeidsmarkt? Zijn er studies die door AI gigantische productiviteitswinst laten zien, werkloosheid of verminderde baankansen? Raken softwareontwikkelaars in grote aantallen hun baan kwijt door AI? Wij hebben het voor je uitgezocht.
Productiviteit: ongerealiseerde potentie
Bij specifieke taken binnen specifieke beroepen laten kleine, gecontroleerde studies zien dat mensen 30–50% productiever kunnen worden door gebruik van AI, bijvoorbeeld bij het schrijven van code. Maar in echte werk-settings en bij grotere groepen valt dat vaak terug naar circa 3–20%. Soms leidt AI zelfs tot lagere productiviteit, omdat het meer werk oplevert dan tijd bespaart, wat vaker voor senioren geldt. Opvallend: het beeld dat een AI-geassisteerde senior straks al het werk kan doen, komt dus niet overeen met het beeld dat uit de studies naar voren komt. De studies laten zien dat juist junioren het meeste baat bij het gebruik van AI hebben.
Wat betreft productiviteitswinst door AI-gebruik op het niveau van bedrijven en beroepen met hoge AI-adoptie laten studies zien dat deze nu op zijn hoogst rond de 2–4% ligt . AI versnelt individuele taken, maar dit vertaalt zich niet automatisch naar een even hoge productiviteitstijging voor een hele beroepsgroep of organisatie.
Arbeidsmarkt: kanarie in de kolenmijn?
Tot nu toe zien we op de arbeidsmarkt nauwelijks veranderingen. ‘AI-kwetsbare’ beroepen, zoals softwareontwikkelaars, en niet-kwetsbare beroepen vertonen sinds de komst van ChatGPT vergelijkbare trends. Eén opvallende uitzondering: jongeren (<25 jaar) in AI-kwetsbare beroepen komen moeilijker aan een baan. Hoewel een causaal verband met AI ontbreekt, kan dit een vroeg signaal zijn.
Wat brengt de toekomst?
Dit artikel biedt een momentopname anno maart 2026: de effecten van AI op productiviteit en de arbeidsmarkt zijn nu beperkt meetbaar, en brede veranderingen blijven vooralsnog uit. Dat is op zich niet verassend. Eerdere technologische doorbraken, zoals de computer- en internetrevolutie, laten zien dat productiviteitsgroei vaak pas later zichtbaar wordt. Organisaties moeten eerst jarenlang investeren in processen, vaardigheden en mensen. Pas daarna volgen meetbare productiviteitswinsten op grotere schaal.
Tegelijkertijd ontwikkelt AI zich razendsnel. Het is dus niet uitgesloten dat de utopische en apocalyptische beelden uit de media alsnog werkelijkheid worden. Hoe ziet de arbeidsmarkt er over vijf jaar uit? In mei 2026 publiceren we een aanvullend artikel met een vooruitblik, voor zover die te geven is. Goed om alvast te weten: Het US Bureau of Labor Statistics verwacht dat de vraag naar softwareontwikkelaars met circa 18% zal groeien tot 2033, ruim boven het gemiddelde van 4%, mede door verdere digitalisering en de opkomst van AI.
sr. projectleider
Projectleider